Fişek Çalışan Çocuklar Bilim ve Eylem Merkezi Vakfı














 

Çocuk Emeğine Karşı Küresel Yürüyüş

    Küresel Yürüyüş nedir?   
       Küresel Yürüyüşçüler Yürüyen Klinik'te   


Güney Asya Çocuk Emegi Haberleri


EYLÜL - EKIM 2002 Cilt I, Sayi 1.

İçindekiler

1. KÜRESEL KONULAR
   Tarımda Çocuk Emeği

2. ULUSAL BAŞLIKLAR

  1. Nepal
       Savastaki Çocuklar Hakkinda Bir Kitap Piyasaya Çikti
       Katmandu, 9 Ekim

       Baris Kampanyasi Için Çocuklarin Imza Toplamasi Tamamlandi
       Katmandu, 26 Eylül

       Basbakan Çocuklari Kurtarmayi Temin Ediyor
       Katmandu, 24 Eylül

  2. Burma
       Burma: Dünyanin En Fazla Sayida Çocuk Asker Bulunan Ülkesi

  3. Sri Lanka
       Haklarin Korunmasi Sri Lanka Barisi Için Anahtar

  4. Pakistan
       Pakistan'da Borçlu Esaret

3. TARTIŞMA

   EI, Çocuk Emeginin En Kötü Biçimleri Hakkindaki 182 No'lu ILO Sözlesmesinin Hizli Bir Sekilde Onaylanmasini Destekliyor

4. ÇOCUK EMEĞI: OLGULAR


1. KÜRESEL KONULAR

Tarimda Çocuk Emegi

Dünya üzerinde çocuk emegine maruz kalan yaklasik 250 milyon çocugun büyük çogunlugu (% 70'i ya da 170 milyon kadari) tarim sektöründe yer almaktadir. Çocuk tarim isçileri, genellikle yanip kavrulduklari bir sicagin altinda yükte agir ürünleri tasiyarak uzun saatler boyunca çalismaktadirlar. Bu çocuklar, öte yandan, zehirleyici böcek ilaçlarina maruz kalmakta ve keskin biçaklardan ve diger tehlikeli araç-gereçlerden kaynaklanan yüksek orandaki kazalarin sikintisini çekmektedirler. Isleri zorlu ve agirdir; ayni zamanda çocuklarin saglik, egitim ve tehlikeli ve "istismar ölçüsüne varan islere karsi korunma haklari" çignenmektedir.

Uluslararasi Çalisma Örgütü'nün (ILO) son raporuna göre, tarim sektöründe çalisan çocuklarin sayisi, fabrika islerinde (konfeksiyon, hali dokuma, futbol toplu dikimi, vb.) çalisanlarin yaklasik 10 katidir. Ancak, çocuklarin sayisindaki fazlaliga ve islerinin zorlu dogasina ragmen, tarim sektöründe çalisan çocuklar, ihraç ürünlerinin üretiminde çalisan ve ticari cinsel sömürüye sunuk (maruz) kalan çocuklarla kiyaslandiginda çok az dikkate alinmaktadir.

Human Rights Watch'in Misir, Hindistan, Ekvator ve ABD'de yürüttügü arastirmalara göre, tarim sektöründe çalisan çocuklar gündelik isler temelinde tehlikeye atilmakta ve kötüye kullanilmaktadir. Human Rights Watch bildirmistir ki, bu dört ülkede çok keskin farklar olsa da, çocuk tarim isçilerinin karsilastigi risklerin ve istismarlarin çogunda çarpici derecede benzerlikler bulunmaktadir.

Misir'da Human Rights Watch pamuk sanayiini incelemeye almistir. Pamuk, Misir'in pesin parayla satilan en önemli ürünüdür ve bu sektörde her yil bir milyondan fazla çocuk, pamuk bitkisinden elleriyle bitkilere zarar veren böcekleri ayiklamaktadir. Örgütün incelemelerine göre, yaklasik olarak 600.000 çocugun kirsal kesimde çalistigi Ekvator'da, çocuklar muz tarlalarinda ve büyük mezbahalarda çalismaktadir. Human Rights Watch, ABD'de, büyük ölçekli ticari tarlalarda, ekim islerinde, yabani otlarin ayiklanmasinda, elma, pamuk, kantalup kavunu, marul, kuskonmaz, karpuz, kirmizibiber ve diger bitkilerin toplanmasinda kiralik isçi olarak çalisan yaklasik 300.000 çocugu incelemistir. Hindistan'da yaklasik 15 milyon kadar borçlu esaret altinda bulunan çocuk mevcuttur; bunlarin çogunlugu Dalit (dokunulmazlar) kastina ya da daha düsük kastlara mensuptur. Ve bu çocuklarin yarisindan çogu, borçlu esir olarak çalisan çocuklarin % 87 kadari, tarim islerinde, bitkilerin bakiminda, sigirlarin güdülmesinde ve "efendi"leri için yürüttükleri diger islerde çalismaktadirlar.

[Kaynak: www.hrw.org]

2. ULUSAL BAŞLIKLAR

NEPAL

Savastaki Çocuklar Hakkinda Bir Kitap Piyasaya Çikti
Katmandu, 9 Ekim

Nepal'deki Çocuk Isçiler Ilgilileri Merkezi (CWIN) baskani Gauri Pradhan, halen sürmekte olan silahli çatismada çocuklarin durumuyla ilgili olarak, 9 Ekim 2002 tarihinde "Yuddhako Bhumarima Balbalikaharu" isimli kitabi yayimladi.
Toplumsal kaygilarla yayimlanan bu kitap, özellikle en fazla etkilenmis olan Rukum ve Rolpa bölgelerinde, savasin, çatismanin ve ölümlere egemen olan senaryoyu ve savas sonrasinin çocuklar üzerindeki etkilerini (hem suç isleyen kimse olarak hem de kurban olarak) betimlemeyi amaçlamaktadir.
Bu konu üzerinde tartisan yazar, kitapta, "Nepalliler arasindaki ölümler neticesinde kaç öksüz çocuk ortaya çikmistir", "kaç çocuk bu tehlikeli durumdan etkilenmektedir", "ne gibi sorunlar yasaniyor" gibi önemli konulara dokunmaktadir.

[Kaynak: The Kathmandu Post, 10 Ekim 2002]

Baris Kampanyasi Için Çocuklarin Imza Toplamasi Tamamlandi
Katmandu, 26 Eylül

38. Ulusal Çocuk Günü kapsaminda, CWIN, Milijuli Nepal ve Bal Chetana Samuha (Çocuk Bilinçliligi Grubu)'nin baris için ortaklasa düzenledigi, "Çocuklarin Imza Toplama Kampanyasi" 26 Eylül 2002 tarihinde sona erdi. Katmandu, Lalitpur Bhaktapur, Nuwakot, Kavre Sindhupalchowk ve Kaski bölgelerinden sokak çocuklarinin, çesitli kurumlarin ve örgütlerin, ve okul çocuklarinin katilimiyla gerçeklesen kampanyada toplam 100.000 imza toplandi.
Toplanan imzalar bir bildirgeyle birlikte sali günü basbakana sunuldu. Kampanyayi organize eden kurumlardan biri olan Milijuli Nepal'in temsilcisi Stella Tamang'in bildirdigine göre, programin devaminda, Katmandu'daki kamusal bir alanda, bu imzalari da içinde barindiran "Baris Için Çocuk Kampanyasi" aniti dikilecek.

[Kaynak: The Rising Nepal, 27 Eylül 2002]

Basbakan Çocuklari Kurtariyor
Katmandu, 24 Eylül

Nepal basbakani Sher Bahadur Deuba, siddetten etkilenen çocuklari kurtarma ve onlara rehabilitasyon olanaklari saglamaya öncelik verme konusundaki kesin kararini bugün açikladi. Basbakan, kendisine bir memorandumla birlikte 10 milyon imza sunan CWIN üyelerinin bu konudaki kuskularini gidermeye çalisti.
Bildirge sunlari belirtmekteydi: Süregelen siddet, toplam nüfusun yaklasik yarisini olusturmakta olan çocuklari çok kötü yönde etkilemistir. Buna göre, alti yildan fazladir süren Maocu ayaklanma nedeniyle, yaklasik 3 bin çocuk yasadigi yeri degistirmeye zorlanmis, ve 96 çocuk da bombalarin ve silahlarin kurbani olmustur.

[Kaynak: The Kathmandu Post, 25 Eylül 2002]

BURMA

Burma: Dünyanin En Fazla Sayida Çocuk Asker Bulunan Ülkesi

Burma, dünyada en fazla sayida çocuk askeri olan ülke konumundadir ve bu sayi gün geçtikçe artmaktadir. Silahli muhalif gruplarda da çocuk asker bulunmakla birlikte, Burma'daki çocuk askerlerin önemli bir çogunlugu 11 yasindaki çocuklari zorla askere alan ulusal orduda bulunmaktadir.

Burma ordusu 1988'den beri iki katina çikmistir, ve yaklasik 350.000 askeriyle Güneydogu Asya'daki en büyük ordulardan biridir. Human Rights Watch'in eski askerlerle yaptigi mülakatlarda anlatilanlara göre, bu askerler arasinda aktif görev yapan askerlerin % 20'sini 18 yasin altindaki çocuklar olusturmaktadir.

"Silahimin Uzunlugu Benim Boyum Kadar: Burma'daki Çocuk Askerler" baslikli 220 sayfalik rapor, Burma'daki çocuk askerler konusunda bugüne kadar yapilan en genis kapsamli arastirmadir. Üç düzineden fazla çocuk askerle (eski ya da halihazirda çocuk asker) yapilan mülakatlara dayanan rapor, Burma ulusal ordusu disinda, 19 farkli silahli muhalif grupta çocuk askerliginin durumunu incelemistir.

Burma ordusu, eger orduya girmeyi reddederlerse hapse atilacaklari tehdidiyle, oglan çocuklarini, otobüs duraklarinda, marketlerde ve diger kamusal alanlarda alikoymaktadir. Bu çocuklara, aileleri ile iletisim kurmalari için hiçbir olanak saglanmamakta, çocuklar silah talimi gördükleri kamplara yollanmakta ve buralarda, düzenli olarak dayak yiyip, kaçmaya çalistiklari takdirde de vahsice cezalandirilmaktadirlar.

Askere alindiklarinda, 12 yas civarindaki çocuklar bile muhalif gruplarla savasa girmektedirler. Bu çocuklar, köylerden borçlu esir toplamak da dahil olmak üzere sivillere karsi çesitli insan haklari çignemeye zorlanmakta, köyleri yakmakta ve infazlar yürütmektedirler.

Belirtildigine göre, Burma ordusundaki çocuklarin gerçek sayisini tahmin etmek oldukça güçtür. Ama görünüse göre, yeni askere alinan çocuklarin büyük bir çogunlugu zorla alinmistir ve 18 yasinin altindaki çocuk askerlerin sayisi yaklasik 70.000 kadardir.

[Kaynak: www.hrw.org]

SRI LANKA

Haklarin Korunmasi Sri Lanka Barisi Için Anahtar
3 Temmuz 2002

Human Rights Watch'in bugün bildirdigine göre, gerek Sri Lanka Hükümeti'nce gerekse Tamil Eelam'in Özgürlük Kaplanlari (LTTE)'nca gerçeklesen insan haklari ihlalleri çatismayi ateslemistir ve baris sürecinde bunun mutlaka altinin çizilmesi gereklidir. Bölgede yaklasik 20 yildir süren siddetli çatismanin sona ermesi için adadaki siyasi kontrolün insan haklari koruyuculari tarafindan saglanmasi konusunda, her iki taraf da görüs birligi olmalidir. Sürekli ertelense de, yüz yüze görüsmelerin en erken Temmuz ayinda ve Tayland'da gerçeklesmesi beklenmektedir.

PAKİSTAN

Pakistan'da Borçlu Esaret

Geçtigimiz yillarda, Anti-Slavery International, Pakistan'da hali dokuma sanayisinde ve tugla ocaklarinda borçlu esir olarak çalisan çocuklarin durumlarini gün isigina çikarmisti. Ancak, bu durum sadece sanayi sektöründe olmamakla birlikte, Pakistan'da borçlu esir kullanimi asil kirsal kesimlerde köklesmis durumdadir. Güneydogu Pakistan'da bulunan Sindh Bölgesi'ndeki tarlalarda borçlu esir olarak çalisan binlerce çocuk bulunmaktadir. Öte yandan, göreve basladiktan yillar sonra bile, Pakistan Müslüman Birligi Hükümeti köle konumunda çalisan bir sürü çocugun sayisini azaltmak için bir sey yapmis degildir.

Pakistan'daki çocuklarin çogu farkli etnik azinliklara mensuptur; bunlar, sosyal statüsü çok düsük olup ayirimciliga sunuk (maruz) kalan Hindistan'in eski çoban kabile topluluklaridir. Bu ailelerin tümü, arazi sahiplerinden yüksek faizlerle aldiklari paralari geri ödeyebilmek için kusaklar boyu, sahipleri için çalismaya zorlanmaktadirlar. Hiçbir ücret almadan çalisan bu isçilerin ilaç almalarinin ya da diger gündelik gereksinmelerini karsilamasinin tek yolu arazi sahibine daha çok borçlanmaktir.

Okur-yazar olmayan bu isçilerin durumu arazi sahibinin (zamindarlar) insafina kalmistir. Zamindarlar, kendi topraklarinda devamli bedava isçi saglamayi garantilemek için, isçilerin borçlariyla, hilekarca ve bir daha ödenmemecesine oynamaktadirlar.

Topragi üzerinde daha fazla isçiye gereksinim duydugu takdirde, zamindarlar diger arazilerindeki isçileri gereken yere yerlestirmektedirler. Paraya gereksinmeleri oldugu zaman da, bu isçileri satmakta ya da baska bir efendiye devretmektedirler. Böylelikle, sistem, uygulamada, kölelige dönüsmektedir.

[Kaynak: http://www.charitynet.org/~asi; antislavery@gn.apc.org]

3. TARTIŞMA

EI, Çocuk Emeginin En Kötü Biçimleri Hakkindaki 182 No'lu ILO Sözlesmesinin Hizli Bir Sekilde Onaylanmasini Destekliyor

ILO'nun Çocuk Emeginin En Kötü Biçimlerinin Sona Erdirilmesi Sözlesmesi, 19 Kasim 2000 tarihinde, resmi imza atan taraf olarak katilim saglayan kurumlarin 175 üyesinin yaklasik % 25'iyle yürürlüge girdi.

Bugün sözlesme yürürlüktedir, ve imza atan devletler kölelik, borçlu esaret, fuhus, pornografi ve çocuk emeginin diger en kötü biçimlerini yasaklamak ve sona erdirmek amaciyla acil ve etkili eylemler gerçeklestirmek mecburiyetindedir. Sözlesmeyi henüz onaylamamis olan ILO üyeleri, politikalarini çocuk emeginin en etkili sekilde sona erdirilmesi yönünde düzenlemek zorundadir. ILO'nun tüm üyeleri, ayni zamanda, hem çocuk emegi hem de çocuk emeginin en kötü biçimleri ile ilgili olarak gerçeklestirdikleri faaliyetleri ILO'ya yillik olarak bildirmek konusunda yasal bir yükümlülük içerisindedir.

Haziran 1999 tarihinde benimsendiginden bu yana, 182 No'lu Sözlesme'yi yaklasik 49 ülke onaylamistir.

[Kaynak: www.ei-ie.org/action/english/Childlabour/etrchildlabor.htm]

4. OLGULAR VE DEGERLER

Global Veriler

Toplam Çocuk Emegi

Dünya Genelinden Istatistikler

  • 5-14 yaslari arasinda ekonomik olarak aktif bulunan yaklasik 250 milyon çocuktan, 5-11 yaslari arasinda bulunan 50 milyon ile 60 milyon arasindaki bir bölümü dayanilmaz emek biçimlerinde çalismaktadir. [Kaynak: THE PROGRESS OF NATIONS 2000 Copyright © UNICEF, New York, 2000]
  • 10-14 yas grubu arasindaki çalisan çocuklarin orani Kenya'da % 41.3, Senegal'de % 30.4, Banglades'te % 30.1, Nijerya'da % 25.8, Türkiye'de % 24, Fildisi Adalari'nda % 20.5, Pakistan'da % 17.7, Brezilya'da % 16.1, Hindistan'da % 14.4, Çin'de % 11.6, Misir'da % 11.2, Meksika'da % 6.7, Arjantin'de % 4.5, Portekiz'de % 1.8, ve Italya'da % 0.4'tür. [Kaynak: World Socialist Web Site, Dipak Basu, Çocuk Emegi ve Çocuk Köleligi, 7 Ocak 2000]
  • ILO'nun tahminlerine göre, 5-14 yaslari arasinda 250 milyon çocuk yasamak için çalismak durumunda; ve 12 yasinin altinda 50 milyondan fazla çocuk da tehlikeli sartlar altinda çalismaktadir.

    [Kaynak: ILO, Çocuk Emegi, Dayanilmaz Olani Hedeflemek, ILO Geneva, Kasim 1996]

    Genel Notlar ve Gözlemler

  • Dünya çapinda, fabrikalarda, tarlalarda, sagliga zararli sartlar altinda az ücretle isçi çalistiran is yerlerinde çalisan ve hizmetçi ya da bazi zamanlar da fahise olarak çalistirilan çocuklar tehlikeli ve sagliksiz kosullar içerisindedir. Borçlu esaret, fuhus ve pornografi amaciyla gerçeklesen çocuk kaçakçiligi büyüyen boyutlardadir ve suçlular için kazançli bir is olanagidir. Birçok sehirde, büyük oranlardaki sokak çocuklari, barinak, yiyecek, egitim ve destekten yoksundur, ve bu çocuklar, hükümetlerin ve sivil toplum örgütlerinin çabalarina ragmen, birçok istismar biçimlerine karsi savunmasiz durumdadirlar. Kolombiya, Sri Lanka, Sierra Leone ve Uganda gibi ülkelerde, silahli isyancilar, çocuklari asker olarak zorla çalistirmakta ve onlari, tehdit veya vaatlerle askere almaktadirlar.

    [Kaynak: US Devlet Departmani, Insan Haklari Raporu, 2001]

    Çocuk Köleligi

    Yetiskin Istatistikleri

  • BM'nin 1999 senesi tahminlerine göre, dünya çapinda yaklasik 20 milyon borçlu esir bulunmaktadir.

    [Kaynak: ICFTU / Anti-Slavery, 21. yy.'da Borçlu Esaret, Aralik '01, BM'nin "köleligin çagdas biçimleri" çalisma grubundan notlar]

    Çocuk Ticareti

    Dünya Istatistikleri

  • Insan ticareti, insan haklari ve yasalarin uygulanmasi konularinda esasli ve çok önemli bir tehdittir. Güvenilir tahminlere göre, basta çocuklar ve kadinlar olmak üzere, her yil 2 milyon kisiden en az 700.000'inin uluslararasi ticareti yapilmaktadir. Buna sunuk kalan kurbanlar, sagliga zararli kosullar altinda düsük ücret veren isyerlerinde, insaat sektöründe, genelevlerde ve tarlalarda çalismaya zorlanmaktadir. En temel insan haklarindan yoksun olan bu insanlar, ayni zamanda, siddet ve tehditlerle karsi karsiyadir. Bazisi 7 yasinda olan kadinlar ve çocuklar, fiziksel ve zihinsel istismara sunuk kaldiklari seks sanayiinde çalismaya zorlanmakta, ve HIV/AIDS virüsü de dahil olmak üzere çesitli hastaliklarla karsi karsiya kalmaktadir.

    [Kaynak: US Devlet Departmani, Insan Ticareti Raporu, 12 Temmuz 2001, Disisleri Bakani Powell ve digerlerinin Özel Brifingdeki görüslerinden notlar, Washington, 12 Temmuz 2001]

    Çocuk Fuhusu

    Genel Notlar ve Gözlemler

  • Her yil bir milyon kadar çocuk seks ticareti sektörüne girmekte, insanlar ve sartlar tarafindan kötüye kullanilmaktadir. Çocuklarin cinsel sömürüsünün cezalandirmayi gerektirmesi nedeniyle, güvenilir veriler toplamak oldukça zor olmaktadir. Yine de bilinmektedir ki, bu, milyarlarca dolarin döndügü bir ticarettir ve her yil bir milyon kadar çocuk bunun içine çekilmektedir. Arastirmalar göstermektedir ki, sektöre girme yasinda büyük düsüsler söz konusudur. Bunlarin çogu, 13-18 yaslari arasindaki yoksul çocuklardir; daha küçük çocuklarin, ve hatta bebeklerin bile bu korkunç ticarette kullanildiklarina dair kanitlar vardir.

    [Kaynak: Çocuklarin Ticari Cinsel Sömürüsüne Karsi Dünya Kongresi, 27-31 Agustos 1996]

    Çocuk Askerler

    Dünya Istatistikleri

  • Çocuk Askerlerin Kullanimini Sona Erdirme Koalisyonu'nun (CSUCS) tahminlerine göre, 18 yasinin altinda olup da silahli çatismalarda savasan dünya çapinda 300.000 çocuk bulunmaktadir.

    [Kaynak: CSUCS, Çocuk Askerler Global Raporu - 2001, 12 Haziran 2001)

  • Amerika, Avrupa ve Ortadogu'daki birçok ülkede silahli gruplar ve hükümetler tarafindan çocuklar asker olarak kullanilsa da, bu sorunun en yakici durumda oldugu yerler Asya ve Afrika'dir.

    [Kaynak: CSUCS, Çocuk Askerler Global Raporu - 2001]

    Çocuk Hizmetçiler

    Genel Notlar ve Gözlemler

  • Hizmetçi olarak çalisan çocuklarin büyük çogunlugu 12-17 yaslari arasindadir. Ancak, bazi arastirmalar göstermektedir ki, 5-6 yaslarindaki çocuklar bile bu islerde çalismaktadir.

    [Kaynak: ILO Çocuk Emeginin Dayanilmaz Biçimlerine Karsi Acil Eyleme Çagiriyor, 12 Kasim 1996]

    Diger Tehlikeli Çocuk Emegi Biçimleri

    Dünya Istatistikleri

  • ILO'nun tahminlerine göre, 5-14 yas grubu arasindaki yaklasik 250 milyon çocuk yasamak için çalismak durumundadir; 12 yasinin altindaki 50 milyondan fazla çocuk tehlikeli kosullar altinda çalismaktadir. Ayrica, tahminler göstermektedir ki, 16 yasinin altindaki kiz çocuklarinin dünyada en sik görüldügü tehlikeli is ev hizmetleridir.

    [Kaynak: ILO, Çocuk Emegi, Dayanilmaz Olani Hedeflemek, ILO Geneva, Kasim 1996]

Fişek Enstitüsü Çalışan Çocuklar Bilim ve Eylem Merkezi Vakfı
Selanik Cad. 52/4 Kızılay-Ankara
Tel : 0.312.4197811, Faks : 0.312.4252801
http://www.fisek.org.tr